Literatura niderlandzka

(Rozmowy) o współczesnej literaturze niderlandzkiej – strona prowadzona przez Fundację Literatura

Een literaire reisreporter op zoek naar de mens

Jan Brokken, Zeedrift, verhalen, Uitgeverij Atlas Amsterdam/Antwerpen, 2009, 222 pagina’s, € 19,90.

IMG_2836

Het nieuwe boek van Jan Brokken is een verzameling van dertien korte verhalen en reisreportages die tussen 1974 en 2009 werden geschreven. Zeedrift is een reis door de tijd en de ruimte: wij bezoeken Burkina Faso, Peking, Parijs, Curaçao, Rotterdam, Estland, Guatemala en veel meer… Brokken schrijft over de eeuwen oude tradities van de Amerikaans-indiaanse Maya’s en over zijn toevallig gesprek met Yasser Arafat in een restaurant in China.

Na het verhaal over de zeventiende-eeuwse schipbreukelingen die misschien de inspiratie voor Daniel Defoe’s Robinson Crusoe waren, lezen wij over moderne gokkers uit Mauritius en journalisten uit het tegenwoordige Indonesië. De hele wereld komt aan bod, van iedere plek, situatie en mens weet de auteur een verhaal te maken – niet zonder reden wordt Jan Brokken als een van de grote verhaaltalenten van de moderne Nederlandse literatuur beschouwd.

De auteur van Zeedrift werd in 1949 in Leiden geboren. Zijn vader was een theoloog die lange tijd in Indonesië als wetenschapper heeft gewerkt. De jonge Jan Brokken koos voor een journalistieke carrière, onder andere bij Trouw en de Haagse Post. Als interviewer sprak hij veel beroemde musici, artiesten en schrijvers onder wie Gabriel García Márquez, die figureert in het verhaal Het wonder Willemstad.

Als schrijver debuteerde Brokken in 1984 met de roman De provincie , maar zijn roem dankt hij vooral aan zijn uitstekende korte werken: verhalen, essays, reportages en reisverslagen. Brokken reist veel en bijna tien jaar lang woonde hij in de Caraïben. De bundel Vulkanen vanaf zee (1993) en de roman De droevige kampioen (1993) speelden zich af in Curaçao.

Brokken kijkt naar de Caraïben, Zuid-Amerika en Afrika als iemand, die zich altijd bewust is van het koloniale verleden van zijn vaderland en zijn ouders. In het verhaal over zijn twee bezoeken aan Djakarta (Censuur), beschrijft hij hoe sterk deze stad tussen 1979 en 1991 is veranderd. In 1991 vond hij daar geen sporen meer van het Batavia van zijn vader, want de hoofdstad van Indonesië „is een wereldstad geworden”. Ook in de Antillen ziet hij de mix van Europees en Caraïbisch – niet alleen in deze bundel, maar ook in zijn vroegere werken, zoals Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin (2006).

In Zeedrift dat zo sterk met de geschiedenis van zo veel verre landen is verbonden, staan wel een paar hinderlijke fouten. Oekraïne bijvoorbeeld was rond het jaar 1920 niet door de „Poolse bolsjewieken”, zoals Brokken schrijft, bezet, maar door de uiterst anti-bolsjevistisch Poolse regering. Maar belangrijker dan zulke onzorgvuldigheden is Brokken’s originele verteltechniek. Zeedrift heeft als ondertitel verhalen, maar deze verhalen zijn tegelijk ook een soort reportages. Alle teksten in dit boek zijn in de ik-vorm geschreven – zelfs als zij als een journalistiek verslag beginnen, veranderen zij na verloop van tijd in een meer persoonlijk verhaal. Hier is een meester aan het werk in het mixen van verschillende genres: reportage, memoires, geschiedschrijving en literatuur pur sang. Brokken beoefent een geheel eigen genre dat moeilijk in een hokje valt te stoppen, maar daaraan juist zijn zeggingskracht ontleent.

Evenals bij de grote meester van de moderne reportage, Ryszard Kapuscinski, is voor Brokken de persoonlijke ervaring en het contact met de gewone mens even belangrijk als alles wat men over verre landen en volken in boeken kan lezen. Bij het echte reizen gaat het er niet om over de nieuwe plekken te bezoeken, maar om de mens beter te leren kennen. Zeedrift helpt ons dit doel bereiken.

—-

Deze recensie in het Pools vindt u hier en de Poolse vertaling van Censuurhier.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: