Literatura niderlandzka

(Rozmowy) o współczesnej literaturze niderlandzkiej – strona prowadzona przez Fundację Literatura

Rewolucja seksualna (W Europie, fragment)

geert-mak-in-europa

Fragment książki W Europie. Podróże przez dwudziesty wiek holenderskiego pisarza i historyka Geerta Maka. Książka ukazała się w Polsce nakładem wydawnictwa PIW i w tłumaczeniu Małgorzaty Woźniak-Diederen.

—-

GEERT MAK

W EUROPIE (FRAGMENT)

REWOLUCJA SEKSUALNA

Lata sześćdziesiąte były okresem kryzysu świadomości zarówno starszych, jak i młodszych pokoleń. Każdy, uwzględniając swój punkt widzenia, własną przeszłość i pochodzenie, musiał nagle odnaleźć się w obliczu wszechogarniających zmian. Tym razem kryzys został wywołany nie przez zapaść ekonomiczną, jak w latach trzydziestych, ale przeciwnie: przez niebywały wzrost gospodarczy w całej Europie Zachodniej, niesłychany wzrost wolnego czasu i mobilności ludzi, niekończące się nowości techniczne, po raz pierwszy masową dostępność samochodów, motorowerów i innych artykułów luksusowych, pigułki antykoncepcyjnej, która od 1962 roku uwolniła seks od konieczności reprodukcji, upadek wyidealizowanego wizerunku Ameryki w rezultacie wojny w Wietnamie, masową produkcję telewizorów i radia tranzystorowego, co dało młodzieży od San Francisco do Amsterdamu poczucie zjednoczenia w tym samym rytmie życia.

Provo Rob Stoik opowiedział mi, że dla niego zaczęła się ta nowa era w dniu, w którym na jego ulicę wjechał biały samochód pełen dziewczyn rozdających nowy rodzaj zupy – Roycosoup w torebce. „To było coś zupełnie nieznanego. Ludzie dostawali tę zupę po prostu do spróbowania, coś, po co parę lat wcześniej musieli stać w kolejce. Nagle traktowano ich jak poważnych konsumentów. Tego dnia zaczęła się dla mnie nowa epoka”.

Nie tylko Rob Stoik i moi przyjaciele musieli znaleźć odpowiedź na te nowości, ale również nasi rodzice. My, młodzież zachodnia, znaliśmy tylko dobrobyt, który ponadto stale wzrastał. Z drugiej strony starsi zostali skonfrontowani z tak szybko zmieniającym się społeczeństwem, że zapierało im to dech w piersi. „Dopiero w XX wieku wydajność pracy w kilku państwach osiągnęła taką wielkość, że wszystkim obywatelom, młodym i starszym, można było zapewnić poziom życia znacznie przewyższający granicę głodu”, pisał Norbert Elias. W latach sześćdziesiątych zapomniano już zupełnie, czym jest społeczeństwo bez głodu.

Socjolog amerykański Ronald Ingelhart mówił o silent revolution w całym zachodnim świecie kultury, prawie niezauważanym częściowym przejściu od wzorów wartości materialnych – z silnym akcentem na spokój i porządek w polityce i gospodarce – na wzór postmaterialistyczny, w którym centralne miejsce zajmują wartości niematerialne, związane z ochroną środowiska, emancypacją i indywidualnym stylem życia.

Wielu starszych ludzi przywiązywało dużą wagę do wartości materialnych, ponieważ mieli za sobą czas biedy i wojny. Ich dzieci wychowane w czasach bezpieczeństwa i dobrobytu odważyły się pójść dalej. Dla nich kwestia nagiej egzystencji nie podlegała już dyskusji. (…

Kobiety

Wolność seksualna lat sześćdziesiątych była w dużej części uprawiana i inicjowana przez mężczyzn. Propagowano męski styl seksualności, realizowano męskie fantazje. Pod koniec lat sześćdziesiątych powstał wśród kobiet i dziewcząt ruch przeciwny. Jesienią 1969 roku ulotka wzywała włoskie kobiety do „rewolucji w ramach rewolucji”. „Eksplozja erotyczna, która opanowała nasze życie społeczne, okrzyczana jako wyzwolenie z opresji, jest właściwie jedynie uszlachetnioną wersją starego systemu seksualnego niewolnictwa”. W Holandii w 1969 roku Joke Kool-Smit swoim artykułem w piśmie „De Gids” pt. Nieprzyjemności kobiet, zapoczątkowała drugą falę feminizmu. Tak zwane feministki żądały dużo więcej, między innymi „władzy nad swoim własnym brzuchem” i „prawa publicznego sikania”. Kobiety francuskie złoży ły w 1970 roku wieniec pod grobem Nieznanego Żołnierza przy Łuku Triumfalnym, ale poświęciły go „nieznanej kobiecie”. Powstała organizacja Féministes Révolutionnaires, ruch, który odmawiał każdej formy współpracy z mężczyznami. „Le Nouvel Observateur” opublikował Manifest 343 zdzir, podpisany przez 343 kobiety, w tym wiele znanych nazwisk, które otwarcie przyznawały się do popełnienia aborcji. Grupa znanych niemieckich kobiet powtórzyła akcję w „Sternie”. Starsze pokolenie było głęboko zszokowane.

Czynnikiem o zasadniczym znaczeniu dla burzy lat sześćdziesiątych był czwarty element: niezwykły wzrost dobrobytu i jego masowy charakter. W lecie 1967 roku francuski socjolog Edgar Morin przedstawił portret młodzieży wiejskiej z bretońskiej wsi Plodément. Opisał dwa nowe środki komunikacyjne, dzięki którym młodzież mogła czuć się niezależna od świata dorosłych: z jednej strony zmotoryzowany transport w postaci motorowerów lub nawet używanych samochodów, z drugiej strony – telekomunikację, w formie własnych odbiorników tranzystorowych, ciągle grających. „Młodzież w Plodément ma obecnie takie same udogodnienia, te same hasła(vachement – fantastycznie; terrible – okropnie), te same radia, tę samą kulturę co młodzież miejska. Czują ten sam powiew zmian”.

Starsza generacja zawsze uważała, że młodzież w zasadzie bez większych trudności zechce przejąć jej system norm i reguł. Nagle ta „socjalizacja młodzieży”, jak nazwali ją socjolodzy, przestała być taka oczywista. Między 1960 a 1968 rokiem liczba studentów w Holandii wzrosła ponaddwukrotnie. Jednocześnie prawie połowa ojców i dwie trzecie matek miało tylko wykształcenie podstawowe. Nagle powstało tak dużo nowych możliwości, że młodzież mogła więcej nauczyć starszych niż odwrotnie.

(…)

weuropie

Wydawnictwu PIW dziękujemy za pozwolenie za udostępnienie fragmentów książki.

POZOSTAŁE FRAGMENTY W EUROPIE:

Hitler

De Gaulle

Jarosław Krawczyk

Warszawa

Więcej o Geercie Maku.

Więcej o W Europie.

Więcej o Małgorzacie Woźniak-Diederen.

(zamieścił Ł.K.)

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: